Zakres materiału — poziom A1
Zakres materiału — poziom A2
Zakres materiału — poziom B1
Zakres materiału — poziom B2
Na B2 nie przybywa wiele nowych reguł — przybywa precyzji. Dlatego ta część mapy jest poukładana nie według części mowy, tylko według tego, co się nimi robi: skraca zdania, stopniuje pewność, buduje tekst i dobiera rejestr.
Tabele powtórkowe: rzeczownik
Rodzaju norweskiego rzeczownika nie da się wywnioskować z jego formy — trzeba go zapamiętać razem ze słowem, dlatego w tym kursie każde hasło ma podany rodzajnik. Jedyny pewny wyjątek: końcówki -het, -ing, -ning i -else to zawsze en, a złożenie bierze rodzaj z ostatniego członu (et språk → et klarspråk). Lekcje 4 i 58.
Cztery formy każdego rzeczownika
| Rodzaj | jeden | ten jeden | wiele | te wiele |
|---|---|---|---|---|
| en (męski) | en bil | bilen | biler | bilene |
| ei (żeński) | ei bok | boka | bøker | bøkene |
| et (nijaki) | et hus | huset | hus | husene |
Dwie rzeczy, które zaskakują: rodzajnik określony dokleja się na końcu słowa (bil → bilen), a rzeczowniki nijakie jednosylabowe nie mają końcówki w liczbie mnogiej (et hus → tre hus). Rodzaj żeński jest dobrowolny — ei bok i en bok są oba poprawne, ale boka brzmi naturalniej niż boken. Lekcje 8 i 40.
Podwójna określoność — czego polski nie ma w ogóle
| Co mówisz | Po norwesku | Uwaga |
|---|---|---|
| duży samochód | en stor bil | forma nieokreślona: sam przymiotnik |
| ten duży samochód | den store bilen | określoność zaznaczona trzy razy |
| to stare miasto | det gamle huset | przy rodzaju nijakim: det |
| te nowe buty | de nye skoene | liczba mnoga: de |
Zasada w jednym zdaniu: den/det/de + przymiotnik na -e + rzeczownik w formie określonej. Lekcja 12.
Tabele powtórkowe: czasownik
Dobra wiadomość: czasownik nie odmienia się przez osoby. Jedna forma obsługuje ja, ty, on, my, wy i oni — cała trudność jest w czasach, nie w końcówkach.
| Czas | Budowa | Kiedy | Przykład |
|---|---|---|---|
| presens | bezokolicznik + -r | teraz, zwykle, plan | Jeg jobber i Oslo. |
| preteritum | -et / -te / -de / -dde albo forma mocna | skończone, z podanym kiedy | Jeg jobbet der i fjor. |
| presens perfektum | har + imiesłów | doświadczenie i skutek, bez „kiedy" | Jeg har jobbet her i to år. |
| pluskvamperfektum | hadde + imiesłów | wcześniej niż inna przeszłość | Da jeg kom, hadde de spist. |
| futurum | skal / kommer til å / presens | zamiar, przewidywanie, rozkład jazdy | Jeg skal reise i juli. |
Cztery grupy czasowników słabych
| Grupa | Preteritum | Przykład | Imiesłów |
|---|---|---|---|
| 1 | -et | å snakke → snakket | har snakket |
| 2 | -te | å spise → spiste | har spist |
| 3 | -de | å prøve → prøvde | har prøvd |
| 4 | -dde | å bo → bodde | har bodd |
Czasowniki mocne zmieniają samogłoskę i trzeba je znać z pamięci: drikke → drakk → drukket, skrive → skrev → skrevet, gå → gikk → gått. Lekcje 17 i 18.
Modalne — i pułapka, która kosztuje najwięcej
| Modalny | Znaczy | Uwaga |
|---|---|---|
| kan | mogę, umiem | po modalnym nie ma å: Jeg må gå, nie må å gå |
| må | muszę | |
| skal | mam coś zrobić, zamierzam | |
| vil | chcę (nie: „będę") | |
| bør | powinienem |
Du må ikke røyke her znaczy nie wolno ci tu palić. „Nie musisz" to du trenger ikke å… albo du slipper å…. Lekcja 22.
Tabele powtórkowe: szyk zdania
W zdaniu oznajmującym czasownik stoi na drugim miejscu, zawsze. Jeśli zdanie zaczyna się od czegoś innego niż podmiot, podmiot przeskakuje za czasownik. Polski szyk jest swobodny — norweski nie jest. Lekcje 5 i 24.
| 1. miejsce | 2. — czasownik | reszta |
|---|---|---|
| Jeg | drikker | kaffe om morgenen. |
| Om morgenen | drikker | jeg kaffe. |
| I går | kjøpte | jeg ei bok. |
| Derfor | kom | jeg ikke. |
Gdzie stoi ikke
| Rodzaj zdania | Pozycja ikke | Przykład |
|---|---|---|
| główne | po czasowniku | Jeg kommer ikke i dag. |
| podrzędne (at, fordi, hvis, når, som) | przed czasownikiem | Jeg vet at han ikke kommer. |
| pytanie | po podmiocie | Kommer du ikke? |
To samo dotyczy aldri, alltid, ofte, kanskje. Zdanie podrzędne poznaje się po łączniku — i to on, a nie sens, decyduje o szyku. Lekcja 25.
Trzy typy łączników, trzy różne szyki
| Typ | Przykłady | Co robi z szykiem |
|---|---|---|
| współrzędny | og, men, eller, for, så | nic nie zmienia |
| podrzędny | at, fordi, hvis, når, selv om, som | szyk podrzędny — ikke przed czasownikiem |
| przysłówek łączący | derfor, likevel, dessuten, dermed | stoi na 1. miejscu → inwersja |
Tabele powtórkowe: strona bierna i przyimki
| -s | bli | er | |
|---|---|---|---|
| opisuje | regułę, stan trwały | zdarzenie | rezultat, stan teraz |
| przykład | Billetter selges her. | Huset ble bygd i 1954. | Butikken er stengt. |
Test w jednym pytaniu: „jak to działa?" → -s; „co się stało?" → bli; „jak jest teraz?" → er. Lekcje 33 i 34.
Przyimki czasu — najkrótsza ściąga
| Pytanie | Przyimek | Przykład |
|---|---|---|
| jak długo trwało? | i | Jeg bodde der i tre år. |
| ile zajęło? | på | Jeg leste boka på to dager. |
| za ile nastąpi? | om | Vi møtes om en time. |
| przeczenie + okres | på | Jeg har ikke sett henne på to år. |
| termin ostateczny | innen | Send det innen fredag. |
Lekcja 38. Przyimki miejsca: ruch — til, hjem, hit; położenie — i, hjemme, her (lekcja 39).
Wymowa — czego nie widać w pisowni
Norweska pisownia jest bliższa wymowie niż angielska, ale kilka rzeczy trzeba wiedzieć, bo zapisu w ogóle nie widać. Dlatego każde hasło w kursie ma transkrypcję i nagranie.
| Zapis | Czyta się | Przykład |
|---|---|---|
| kj-, ki-, ky- | miękkie „ś" | kjøkken [ˈçøkən], kino [ˈçiːnu] |
| skj-, sj-, sk- przed i/y | „sz" | skjorte [ˈʃʊʈə], sju [ʃʉː] |
| rs | „sz" | norsk [nɔʂk] |
| hv- | „w" — h nieme | hva [vɑː], hvor [vuːr] |
| gj-, hj- | „j" | gjøre [ˈjøːrə], hjem [jem] |
| -d, -g, -v na końcu | często nieme | god [ɡuː], tolv [tɔl], jeg [jæi] |
| o | zwykle „u" | bok [buːk], stor [stuːr] |
| å | „o" | år [oːr], gå [ɡoː] |
Długość samogłoski zmienia słowo: tak (dach) kontra takk (dziękuję). Zasada zapisu jest prosta — dwie spółgłoski po samogłosce znaczą, że samogłoska jest krótka. Do tego dochodzi ton: bønder (rolnicy) i bønner (fasola) różni wyłącznie melodia. Lekcja 49.
Ta strona pokazuje zakres materiału. Ćwiczenia, dialogi i nagrania do każdego z tych działów są w lekcjach — odsyłacze przy każdym punkcie prowadzą prosto do właściwej.