Hvor kommer du fra?

Zanim zaczniemy: pytanie, które usłyszysz sto razy

Hvor kommer du fra? — to pierwsze pytanie, jakie usłyszysz od Norwega, gdy tylko wychwyci obcy akcent. Nie jest niegrzeczne ani podejrzliwe; w kraju, gdzie co szósty mieszkaniec ma korzenie za granicą, to zwykły small talk.

Odpowiedź wymaga dwóch rzeczy naraz: nazwy kraju i czasownika w czasie teraźniejszym. Obie są w tej lekcji łatwe — norweski czasownik teraźniejszy to jedna forma, ta sama dla wszystkich osób. Trudność leży gdzie indziej: w miejscu przeczenia. Po polsku „nie" stoi przed czasownikiem, po norwesku ikke stoi po nim. To wygląda na drobiazg, a jest źródłem błędu, który ciągnie się u wielu uczących się aż do B1.

Kraje i miasta

Nazwy krajów piszemy wielką literą i bez rodzajnika: Norge, Polen, Tyskland. Przy krajach używa się przyimka i (w) i fra (z):

Trzy przyimki, trzy różne rzeczy. fra mówi, skąd jesteś. i — gdzie jesteś teraz. til — dokąd zmierzasz. Polski „z Polski" i „w Polsce" różnią się końcówką, norweski — przyimkiem, a rzeczownik zostaje bez zmian. To akurat ułatwienie.

Dialog 1 — I pausen

Gramatyka: czas teraźniejszy

Reguła jest jedna: bezokolicznik + końcówka -r. Nic więcej.

I ta jedna forma obsługuje wszystkie osoby: jeg snakker, du snakker, han snakker, vi snakker, dere snakker, de snakker. Porównaj z polskim, gdzie „mówić" ma sześć różnych form, albo z niemieckim, gdzie ma cztery. Tutaj — jedna.

Uwaga na å være. To jedyny czasownik w tej lekcji, który nie trzyma się reguły: nie værer, tylko er. Nieregularnych czasowników jest w norweskim garstka i poznasz je stopniowo — na razie wystarczy ten jeden.

Przeczenie: gdzie postawić ikke

W zdaniu oznajmującym ikke stoi zaraz po czasowniku:

Polski odruch podpowiada „ja nie mówię" — czyli przeczenie przed czasownikiem. Po norwesku Jeg ikke snakker jest błędem, który słychać natychmiast. Zapamiętaj kolejność jako obrazek: kto → robi → nie → co.

Ta reguła ma wyjątek — i to duży. W zdaniu podrzędnym ikke wraca przed czasownik: …fordi jeg ikke snakker norsk. Ale zdaniami podrzędnymi zajmiemy się dopiero w lekcji 25 i nie ma sensu mieszać ich teraz. Na razie: zdanie proste, przeczenie po czasowniku.

Tak samo zachowuje się også (też) i inne krótkie przysłówki zdaniowe: Jeg bor også i Oslo.

Języki i narodowości

Norweski oszczędza tu pracy: nazwa języka i przymiotnik to to samo słowo, pisane małą literą — norsk, polsk, engelsk, tysk.

Nazwa osoby jest osobnym słowem i nie da się jej zgadnąć. norsk to język, ale Norweg to nordmann — zupełnie inny wyraz. Podobnie polsk (polski) i polakk (Polak). Przy zawodach i narodowościach po å være nie stawia się rodzajnika: Jeg er polakk, nie en polakk.

Wymowa: dźwięk, którego nie ma w pisowni

Wszystkie nazwy języków kończą się na -sk, więc warto od razu wiedzieć, jak to brzmi — i kiedy zmienia się nie do poznania.

Dlaczego norsk brzmi „noszk". Zbitka rs zlewa się w jeden dźwięk zbliżony do polskiego „sz". Ta sama reguła działa przez granicę wyrazów: er snill zabrzmi „e-sznil". To jedna z rzeczy, przez które norweski ze słuchu wydaje się szybszy, niż jest naprawdę — sąsiadujące słowa się zlepiają.

Dialog 2 — Hos naboen

Czytanka: Mange språk i én oppgang

Słownictwo lekcji 2

Ćwiczenia podsumowujące

Podsumowanie

• Czas teraźniejszy: bezokolicznik + -r, jedna forma dla wszystkich osób. Wyjątek na dziś jeden: å være → er.
• ikke stoi PO czasowniku w zdaniu prostym. Jeg snakker ikke norsk — nie odwrotnie.
• Trzy przyimki: fra (skąd), i (gdzie), til (dokąd).
• Język i przymiotnik to jedno słowo pisane małą literą, ale nazwa osoby jest osobna: norsk — nordmann.
• Po å være nie ma rodzajnika przy zawodzie i narodowości: Jeg er polakk.

W następnej lekcji: liczby, wiek i numer telefonu — czyli wszystko, co trzeba podać w urzędzie i u lekarza.